* Trận kháng Nguyên lần thứ nhất (1257)

          Mộng-Kha (155), thuở sinh thời oanh liệt

          Sai em mang quân diệt Tống vương;

          Ðang khi vây hãm Tương-Dương

1240. Hốt-Tất-Liệt đã liệu đường Nam nhai.

          Tướng Ngột-Lương-Hợp-Thai (156) thống lãnh

          Ðạo binh hùng tiến đánh Vân-Nam;

          Lấy xong Ðại-Lý, lòng tham

1244. Lại nhìn xa đến bờ Nam Thái-Bình.

          Năm Ðinh Tỵ (dl.1257) triều đình vừa hội,

          Sứ thần Mông đã tới Thăng-Long,

          Khuyên vua một dạ phục tòng,

1248. Nhược bằng chống lại non sông chẳng còn.

          Trên đã quyết bảo tồn xã tắc,

          Dưới một lòng đánh giặc cứu dân,

          Ngục sâu giam bọn sứ thần,

1252. Lệnh vua ban xuống ba quân sẵn sàng.

          Giặc từ ngả Vân-Nam điều động,

          Theo sông Thao (157) kéo xuống Thăng-Long;

          Hai ngàn tiền đạo xuôi dòng,

1256  Ðại quân lũ lượt trùng trùng kéo theo (158).

          Ðường dịch lộ quân reo ngựa hí,

          Giải Hồng-Hà rền rĩ chiêng thâu.

          Hai quân Hưng-Hoá chạm nhau,

1260. Tiếng đồn bách chiến ban đầu mới hay.

          Trần Quốc-Tuấn Sơn-Tây rút xuống.

          Viện quân qua sông Ðuống (159) dồn lên;

          Thái Tông ngự giá trận tiền,

1264. Vỡ bờ thác lũ quân Nguyên tràn vào.

          Quân Ðại-Việt sông Cầu (160) đóng lại,

          Giặc Nguyên từ sông Cái (161) đuổi theo;

          Vua ta lâm bước hiểm nghèo

1268. Ðông-Bộ-Ðầu (162), mượn thủy triều lưu vong.

          Thái Tông về giữ sông Thiên-Mạc (163);

          Thành Thăng-Long quân giặc tràn vào,

          Than ôi một trận máu đào

1272. Sục sôi lòng nước nghẹn ngào ba quân.

          Tình thế đã mười phần nguy ngập,

          Vua ngự thuyền triệu tập vương hầu.

          Run tay Nhật-Hiệu cầm sào,

1276. Dâng lời "Nhập Tống" viết vào nước sông (164).

          Dòng sông Cái nước ròng chảy siết,

          Tướng lạc quân thảm thiết trăm điều;

          Kỳ dư chức phẩm đại triều,

1280. Kẻ khuyên hàng giặc, người liều thí thân.

          Vua mới hỏi đến Trần Thủ-Ðộ

          "Ðầu tôi còn Bệ-hạ đừng lo!"

          Một lời quyết liệt chẳng ngờ

1284. Ðã thay đổi cả thời cơ tinh thần (165).

          Trời tháng chạp mưa dầm gió bấc

          Quân Bắc phương lạ đất chẳng kham;

          Mịt mù khói tỏa non lam,

1288. Rừng thiêng chặn lối, độc đàm giữ chân.

          Thái Tông thúc ba quân tử chiến,

          Ðông-Bộ-Ðầu toàn diện phản công (166),

          Máu thù nhuộm đỏ dòng sông,

1292. Xác thù phơi đã đầy vùng lau hoang.

          Giặc ngược sóng trường giang vội vã,

          Lui trở về Qui-Hóa đồn quân;

          Bỗng đâu sơn cước thổ dân

1296. Ðón đầu chận đánh muôn phần thảm thương.

          Giặc khi ấy cùng đường cạn kế,

          Phía quân Trần khí thế càng hăng;

          Sông Thao nổi sóng bất bằng,

1300. Núi Hùng kia cũng đằng đằng khí thiêng.

          Ðường thủy bộ sơn xuyên lũ lượt,

          Giặc mong sao chạy được thoát thân,

          Còn đâu cướp bóc lương dân,

1304. Lời rằng "Giặc Phật" có phần chẳng ngoa.

          Trận thử lửa quân ta đại thắng

          Song hãy còn cay đắng nhiều phen,

          Ba lần quét sạch quân Nguyên

1308. Nước nhà mới được bình yên lâu dài.