Lý Cao-Tông (1176-1210)

* Mầm loạn trong lòng người

          Long-Cán được tấn phong Thái-tử,

          Cũng tuổi vừa mới độ lên ba;

          Theo như di chúc vua cha,

908.   Truất ngôi Long-Xưởng cũng là cơ duyên (133).

          Tuy Thái-hậu đòi phen phế lập,

          Tô Hiến-Thành một mực trung kiên.

          Ðến khi ông sắp quy tiên,

912.   Cử Trần Trung-Tá thay quyền phò vua (134).

          Khi ông mất, triều thừa Thái lệnh,

          Cử Yên-Di phụ chính tự quân.

          Tuy nhiên còn lắm trung thần,

916.   Nên điều phế lập mới đành bỏ qua.

          Cao-Tông lớn, xa hoa ngang ngạnh,

          Thiếu đức tài, tánh hạnh quân vương,

          Mua quan, bán tước nhũng nhương;

920.   Lý triều nghiêng mạch, đổ tường từ đây.

          Người Mường, Mán thường hay nổi loạn;

          Quân Chiêm-Thành hung hãn thừa cơ;

          Nghệ-An có gã Phạm Du

924.   Kéo phường vong mạng mưu đồ dã tâm.

          Quan Phụng-ngự điều quân đánh diết,

          Phá tan tành sào huyệt nghịch quân.

          Phạm Du bỏ chạy thoát thân,

928.   Sai người đút lót triều thần, cung vi...

          Vu cho Phạm Bỉnh-Gi hung bạo,

          Giết lương dân, trái đạo quân thần.

          Cao-Tông trong, đục bất phân,

932.   Triệu quan Phụng-ngự lao trần tống giam.

          Thấy chủ tướng hàm oan mắc nạn,

          Quách-Bốc bèn vây hãm kinh sư.

          Cao-Tông hạ lệnh giết tù

936.   Rồi mang Thái-tử chạy về sông Thao.

          Nhà Trần Lý, gởi vào nương náu,

          Ấy lòng Trời đã báo việc sau.

          Họ Trần nguyên đã từ lâu

940.   Ở làng Tức-Mặc sông sâu lưới chài.

          Từ vận nước hoạ tai hỗn độn

          Người Trần gia việc lớn sinh tâm;

          Lâu nay tính chuyện âm thầm,

944.   Tung tiền mộ cả những quân bán trời.

          Trần tiểu thư vốn người nhan sắc,

          Mảnh lưới tình ai thắt dây oan.

          Người trong cuộc, kẻ mơ màng,

948.   Khiến gây nên cuộc giang san đổi dời.

          Thái-tử Sảm lấy người Trần thị (135),

          Cha vợ phong tước vị, binh quyền,

          Lại phong quan chức Ðiện-tiền

952.   Cho người cậu ruột vốn tên Trung-Từ.

          Trần dấy nghĩa phò vua dẹp loạn,

          Khởi nghiã binh cứu nạn kinh sư.

          Một cơn khói lửa mịt mù,

956.   Lý triều nay lại trùng tu ngai vàng.

          Năm sau cơn kinh hoàng biến động

          Cao-Tông lâm bệnh trọng lìa trần.

          Ba mươi năm lẻ phù vân,

960.   Sen hồ xưa đã phai tàn từ đây!