Lư Anh Tông (1138 -1175)

 

* Việc Đỗ Anh-Vũ và công nghiệp Tô Hiến-Thành

 

 

          Thần Tông đă ra người vạn cổ,

          Thái-tử là Thiên-Tộ nối ngôi.

          Anh Tông đang thuở ấu thời,

856.   Bà Lê Thái-hậu ấy người trị dân.

 

          Bấy giờ kẻ cận thần Anh-Vũ,

          Vốn cùng người quả phụ tư thông,

          Lạm quyền tính chuyện cuồng ngông,

860.   Triều đ́nh thao túng, cửa công kéo phường.

 

          Bọn Vũ Đại, Nguyễn Dương, Nguyễn Quốc,...

          Đă toan v́ đại cuộc trừ gian,

          Chẳng may hành sự đa đoan,

864.   Cơ mưu bại lộ thác oan mấy người.

 

          Ấy có phải ḷng trời xui khiến,

          Mới gieo cơn tai biến thử xem,

          Hay là nhân thuật đảo điên,

868.   Mới gây nên nỗi oan khiên lật lường?

 

          May c̣n bậc trung lương chính trực,

          Gánh cương thường tận lực pḥ nguy,

          Mới qua bến mộng bờ mê,

872.   Nước nhà thoát cảnh rẽ chia tương tàn.

 

          Người ấy hiện làm quan Thái-úy,

          Tên Hiến-Thành, nguyên thủy họ Tô (129),

          Chính là một bậc chân Nho,

876.   Thân dân, minh đức chăm lo chuyên cần.

 

          Khi quốc biến cầm quân lên ngựa,

          Lúc thái b́nh khai hoá dân tâm;

          Ngẫm trong sự nghiệp ngàn năm

880.   Cũng là một bậc chính nhân đại hiền.

 

          Nhờ vận nước đă yên chính sự,

          Bởi tôi hiền giặc dữ gờm e;

          Quân Lào, giặc Hống đôi khi

884.   Nhọc công đánh dẹp đuổi về ngoại biên.

 

          Riêng ở mạn Thái-nguyên, Thân-Hợi

          Tự xưng là hậu bối Nhân Tông (130),

          Khởi binh chống lại Thăng-Long,

888.   Triều đ́nh đă phải mấy công tiễu trừ.

 

          Đỗ Anh-Vũ xuất sư đánh giặc,

          Thân-Hợi thua bỏ mặt Phú-lương

          Đưa quân lên đóng Lạng-sơn,

892.   Hiến-Thành đuổi đến cùng đường đánh tan.

 

          Từ đấy được b́nh an trăm họ;

          Năm Măo, Th́n vua ngự long xa,

          Thăm dân, xem cảnh nước nhà,

896.   Sai người lưu họa quốc gia địa đồ (131).

 

          Thời ấy nước gọi là Đại-Việt,

          Từ Hán, Đường vẫn liệt quận châu,

          An-Nam gọi cũng từ lâu,

900.   Tống triều nay đă bắt đầu đổi thay (132).

 

          An-Nam Quốc từ rầy thay Phủ,

          Phong Anh Tông hai chữ "Quốc-Vương"...

          Ở ngôi ba bảy năm trường,

904.   Vua Anh Tông mất, ngôi nhường Cao Tông.